ايرج افشار
440
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى )
چهارشنبه 17 كمارج شنبه 20 برازجان پنجشنبه 18 كنار تخته يكشنبه 21 احمدى جمعه 19 دالكى دوشنبه 22 وقت طلوع فجر در خاك ريشهر بر سر چاه بهمنى وارد شده از آنجا تا شهر بوشهر دو فرسخ است . چاى صبح را از آب چاه بهمنى خورده روانه شديم . منزل در خارج شهر بوشهر در اراضى ريشهر باغ حاجى محمد حسين است . بالفعل در ريشهر تجّار و اعاظم بوشهر ابنيه و عمارات عاليه و باغها و بساتين باصفا بنا نمودهاند و اعتدال هواى ريشهر دخلى به بوشهر ندارد . تلگرافخانهء انگليس در ريشهر و باغات و عمارات باليوزگرى بسيار باصفا در ريشهر بنا شده . غالب مسافرين فرنگستان آنجا منزل مىنمايند . اراضى ريشهر قريب چهار فرسخ در چهار فرسخ زمين مسطح هموار در كنار درياى عمان بدون درّه و ماهور [ 8 ] همهجا زراعت بخس مىشود . بالجمله ايّام را به جهت نظم و ضبط گمركخانهء بوشهر از باغ مزبور به شهر كه محققا يك فرسخ بود مىرفتيم و عصر مراجعت مىنموديم . بعد از چهارده روز توقف قرار ضبط گمركخانهء بوشهر را با ميرزا نصر اللّه كازرانى كه از عمّال قديم گمركخانه و راهدارخانهء بندر ابوشهر مىباشد در مأخذ هفتاد هزار تومان واگذار نموده تمسك گرفته لغايت الاحتياط عاليجاه حاجى محمد حسن همدانى [ را ] كه از گماشتگان جناب سعد الملك مىباشد پهلوى دست ميرزا نصر اللّه نهاده . ذكر مسافرت بندر لنجه و بندر عباس متوكّلا على اللّه روز دوشنبه هفتم شهر جمادى الاوّل سنهء 1299 از بوشهر به عزم بندرعباس و بندر لنجه در جهاز آتشى مسّمى به كالدر كه چند شير « 1 » از آن
--> ( 1 ) . به معنى سهم است . ( ا . افشار )